Công thức đơn giản. Kết quả đáng tin cậy cần quy tắc đếm cố định, ranh giới công đoạn rõ ràng và khoảng thời gian nhất quán. Hãy thống nhất các điểm đó trước khi tính.
Xác định công đoạn và ranh giới trước
Chọn một công đoạn hoặc chuỗi công đoạn được định nghĩa rõ, như lắp ráp cuối, chuyền may hoặc kiểm tra đóng gói. Nêu điểm bắt đầu và kết thúc. Không gộp kết quả từ nhiều công đoạn trừ khi chỉ số được định nghĩa cho toàn bộ quy trình.
Chốt nhóm sản phẩm trước khi đếm. Có thể lấy tất cả sản phẩm được đưa vào công đoạn trong một ca, ngày hoặc đơn hàng sản xuất. Chỉ tính sản phẩm vào mẫu số FPY sau khi đã hoàn tất lần đánh giá đầu tiên. Sản phẩm đã vào công đoạn nhưng chưa có kết quả lần đầu tại thời điểm chốt là sản phẩm dở dang (WIP), không phải lượt đã hoàn tất; hãy báo cáo riêng và chỉ đưa vào nhóm hoặc kỳ sau theo một quy tắc nhất quán. Không âm thầm đổi ranh giới giữa các kỳ.
Đếm mỗi sản phẩm vật lý một lần. Nếu kiểm ở nhiều trạm, xác định FPY là đạt ngay lần đầu tại một công đoạn hay đạt qua toàn bộ chuỗi cố định. Ghi mẫu số và ranh giới cùng kết quả.
Công thức FPY
FPY = số sản phẩm đạt công đoạn đã xác định ngay lần đầu ÷ tổng số sản phẩm trong nhóm đã hoàn tất lần đánh giá đầu tiên × 100%. Mẫu số là sản phẩm, không phải từng lỗi. Một sản phẩm có ba lỗi vẫn là một sản phẩm không đạt lần đầu trong phép tính theo sản phẩm. Khi sản phẩm đã có kết quả lần đầu không đạt, việc khắc phục hoặc thử lại sau đó không làm thay đổi kết quả lần đầu.
Ví dụ: 500 sản phẩm hoàn tất lần đánh giá đầu tiên tại công đoạn lắp ráp đã xác định trong ngày. Trong đó, 480 sản phẩm đạt và 20 sản phẩm không đạt. Kết quả lần đầu là 480 ÷ 500 × 100% = 96%. Sau đó, 15 trong 20 sản phẩm không đạt được làm lại và đạt ở lần kiểm tiếp theo; 5 sản phẩm chưa giải quyết tại thời điểm chốt. Cả 20 sản phẩm vẫn là lỗi lần đầu. Năm sản phẩm chưa giải quyết đã có kết quả lần đầu, nên vẫn nằm trong mẫu số. Sản phẩm còn chờ lần đánh giá đầu tiên là WIP và chưa vào mẫu số.
Xem quy trình này trong KaizenQ
Ghi nhận phát hiện tại xưởng và chia sẻ báo cáo trong cùng một hồ sơ.
Yêu cầu demoTách FPY khỏi tỷ lệ đạt cuối cùng
Tỷ lệ đạt cuối cùng trả lời câu hỏi khác: sau khi cho phép sửa hoặc làm lại, cuối cùng có bao nhiêu sản phẩm đáp ứng yêu cầu xuất hàng? Trong ví dụ này, đến thời điểm chốt có 495 sản phẩm đạt, nên tỷ lệ cuối cùng quan sát được là 495 ÷ 500 = 99%. Còn 5 sản phẩm chưa giải quyết. Ghi thời điểm chốt và số lượng còn mở cùng chỉ số.
Không dùng tỷ lệ cuối cùng thay cho FPY khi đánh giá khả năng đạt ngay lần đầu. Làm lại có thể nâng kết quả cuối cùng nhưng che đi khối lượng phải khắc phục. Báo cáo nên có số sản phẩm đạt lần đầu, đã làm lại, loại bỏ hoặc không đạt, WIP chưa có kết quả lần đầu, số sản phẩm không đạt chưa xử lý, FPY, tỷ lệ cuối cùng tại thời điểm cụ thể và nhóm sản phẩm được tính.
Phân biệt sản phẩm, lỗi và lỗi lặp
Số lỗi không phải số sản phẩm. Nếu một sản phẩm có hai lỗi ngoại quan và một lỗi chức năng, có thể ghi ba lỗi nhưng vẫn là một sản phẩm không đạt lần đầu trong FPY theo sản phẩm. Giữ số lỗi theo loại để tìm nguyên nhân, nhưng không đưa chúng vào mẫu số FPY như các sản phẩm riêng.
Tính chuỗi bước kiểm tra thông thường đã được quy định là một lần đánh giá đầu tiên nếu quy trình yêu cầu hoàn thành các bước đó trước khi ghi kết quả. Nếu sản phẩm không đạt và cần khắc phục hoặc thử lại mới đạt, hãy ghi nhận không đạt lần đầu dù việc khắc phục diễn ra trước khi sản phẩm rời trạm. Đếm sản phẩm đó một lần trong mẫu số và không đưa vào tử số đạt lần đầu. Lưu từng lần đánh giá và khắc phục trong hồ sơ.
Làm cho chỉ số có ích
Chỉ so sánh cùng loại: cùng công đoạn, điều kiện đầu vào, định nghĩa sản phẩm, ranh giới nhóm và thời điểm chốt. Ghi tử số và mẫu số cùng tỷ lệ. Đồ thị xu hướng thiếu các chi tiết này có thể che thay đổi về cơ cấu sản phẩm hoặc hàng chưa hoàn tất.
Đặt tỷ lệ bên cạnh số lượng và nhóm lỗi. Xem lỗi lặp, trạm, ca, sản phẩm và thay đổi thông số liên quan. FPY chỉ cho biết hiệu suất lần đầu thay đổi ở đâu, không chứng minh nguyên nhân. Hãy kiểm tra hồ sơ sản xuất và bằng chứng đo trước khi đổi hướng dẫn công việc. Ghi nhóm sản phẩm, tử số, mẫu số, thời điểm chốt và kết quả theo hồ sơ sản xuất đã xác định.
Điểm chính cần nhớ
- Xác định công đoạn, nhóm sản phẩm và thời điểm chốt trước khi đếm.
- Tính mỗi sản phẩm đã hoàn tất lần đánh giá đầu tiên vào mẫu số. Chỉ sản phẩm đạt lần đó vào tử số; làm lại hoặc thử lại sau đó không thay đổi kết quả lần đầu.
- Đếm một sản phẩm một lần dù có nhiều lỗi.
- Giữ sản phẩm đã làm lại hoặc thử lại trong mẫu số sau khi đánh giá lần đầu, nhưng không tính vào tử số đạt lần đầu. Báo tỷ lệ cuối cùng riêng cùng thời điểm chốt.
- Ghi số lượng và quy tắc cạnh tỷ lệ để có thể tính lại.